week 15
11-04-2026. 11.10u
Volkskrant 10 april 2026. Peter Giesen
Suez moment
In 1956 vielen Groot-Brittannië en Frankrijk, met hulp van Israël, Egypte aan om de macht over het Suezkanaal terug te krijgen. Onder zware Amerikaanse druk moesten zij zich terugtrekken. Vóór Suez waanden ze zich nog een koloniale wereldmacht, na Suez waren ze als kleuters in een hoek gezet door de nieuwe meester van de aarde, de VS.
Een vergelijkbaar Suez moment bedreigt nu deze ‘meester van de aarde’. Een pijnlijke nederlaag tegen een zwakkere tegenstander was allerminst een nieuwe ervaring. In Vietnam, Afghanistan en Irak bleek de enorme Amerikaanse vuurkracht evenmin een overwinning te kunnen forceren. Dat leidde nooit tot een aantasting van de hegemonie van de VS. Maar de positie van de VS in de wereld is nu ondermijnd door het optreden van Donald Trump, die zo incompetent en onbetrouwbaar is dat de Amerikanen een groot deel van de wereld van zich vervreemden. De roofhegemonie zet kwaad bloed en landen gaan op zoek naar manieren om zich minder afhankelijk te maken van de VS.
De Trump-schok is het grootst bij de bondgenoten die Amerika als een broeder in democratie beschouwden. Voor het mondiale Zuiden is de verandering minder groot. Zij waren gewend aan een Amerika – en een Westen – dat de internationale rechtsorde gemakkelijk opzijzette als zijn eigen belangen daarmee waren gediend.
De VS predikten de democratie, maar in de strijd tegen het communisme hielpen ze wrede dictators aan de macht, van Pinochet in Chili tot Mobutu in Zaïre. Voor de Palestijnen heeft het internationaal recht überhaupt nooit gegolden. De Amerikanen bleven Israël steunen, hoezeer het land zich ook misdroeg.
Voordat Donald Trump in het Witte Huis zat, lagen de Europeanen geen seconde wakker van hun afhankelijkheid van de VS. Die tijd lijkt nu voorgoed voorbij. Europa probeert zijn eigen industrieën te ontwikkelen, en meer zaken te doen met landen als Canada, de Latijns-Amerikaanse Mercosur-staten of China. Trump zag zichzelf als de sterke man die Amerika nodig heeft, de bully die de wereld zijn wil oplegt. Maar toen hij dreigde met: “A whole civilisation will die tonight”, ontwaarde de wereld de paniek van een incompetente, psychopathische leider, die geen uitweg meer zag uit de chaos die hij zelf heeft gecreëerd. Als geen ander zal China profiteren van Trumps onbetrouwbaarheid, omdat het zich kan voordoen als een stabiele en voorspelbare grootmacht. In die zin is de oorlog met Iran ook een ‘Suez-moment’ dat laat zien hoe Amerika zichzelf verzwakt door de kortzichtige roofhegemonie van Donald Trump.
*
________________________________________________________________________
10-04-2026. 10.07u
*
China heeft een cruciale rol gespeeld in het tot stand brengen van het staakt-het-vuren tussen de VS, Israël en Iran.
*
___________________________________________________________________________
*
10-04-2026. 9.45u
Kan een gek als Trump ons verlossen van ons escapisme?
Een gek als Trump kan ons wakker schudden. Waar het de klimaatdreiging alleen niet lukt een ‘muur van onverschilligheid en gemakzucht’ te doorbreken, kan frustratie over de totale onbetrouwbaarheid van een gek geworden koning dat misschien wel.
We hoeven geen groot licht te zijn om te voorspellen dat de hele zaak zal uitlopen op een zondvloed van vuur.
Misschien moeten we constateren dat die zondvloed al is uitgebroken, nu het Midden-Oosten letterlijk in brand staat. Want die ‘zondvloed van vuur’ gaat niet alleen over bosbranden. Het gaat over de chaos die ontstaat als één land opereert vanuit de gedachte dat het deze wereld niet hoeft te delen, dat het uitsluitend aan het eigenbelang mag denken. ‘Laat de rest maar omkomen in de vlammen, wij redden ons wel.’
Een muur van onverschilligheid en gemakzucht
Toch valt er wat hoop te putten uit het feit dat Amerikanen ook te maken hebben met dreigend vuur, zij het vooral in de vorm van hitte. Vorige maand werd het in Arizona 43,3 graden, zo warm was het in de VS in maart niet eerder. Deze zomer dreigen watertekorten en bosbranden, net als vorig jaar in Californië. Misschien zullen iets meer Amerikanen door die dreigende vooruitzichten vertrouwen verliezen in de ‘muur van onverschilligheid en gemakzucht’ die hun president optrekt.
Makkelijk is dat trouwens niet, want het is verleidelijk om de inconvenient truth te ontkennen, daar weten we in Nederland alles van.
Leonie Breebaart is filosoof en redacteur van Trouw.
*
__________________________________________________________________________________________
07-04-2026. 13.13u
Psychopaat
*